معرفی قالی ارمنی

ابن خلدون (پیش از ۴۱۲ قمری) از «ارمنی محفوری» و «بوسوط محفوری» نام برده و «طبری» (۱۵۱ قمری) به ارمینیا و فرش ارمنی اشاره کرده.

ثعالبی، محمد بریشیری، بیهقی، مقدس اردبیلی، ابن حوقل، ابن بطوطه و ابوالفدا نیز در نوشته‌های خود بارها از فرش‌های ارمنی نام برده‌اند که بایستی به منزلهٔ غرامت همراه با مبلغ تعیین شده به حاکم داده می‌شد یا پیشکش بود و محل تولید خاصی داشت.

«ایتن مارتیز» در نقل از غنایم جنگی کروم، پادشاه بلغاری، در آسیا به فرش‌های پرزدار ارمنی با نام لاتین «آرمنیتیکا سترونگلومالتِریا»اشاره می‌کند. ابن حوقل محدودهٔ دقیق تولید محفور ارمنی را از مرند، تبریز، دوین تا دیگر نواحی ارمنستان بسط می‌دهد.

بنابر این منابع عرب‌زبان بیشتر مراکز قالیبافی ارمنستان در اثر هجوم سلجوقیان، در ۱۰۷۱ (میلادی)، از بین رفت. در بخش غربی ارمنستان ارزروم، که تنها مرکز بافت باقی ماندهٔ ارمنی در ناحیهٔ سلطان‌نشین «ایکونیوم» بود، اشاره شده است.
دخترهای ارمنی در حال بافتن فرش در شهر وان، ارمنستان غربی سال ۱۹۰۷ میلادی

در گسترهٔ نفوذ فرهنگی ارمنستان شرقی، از مراکزی که به حیات خود ادامه دادند می‌توان به شهرهای دوین، که فرش‌های آن به فرش‌های ارغوانی معروف بود، تبریز و شروان اشاره کرد. واژهٔ عربی قالی، که در زبان ترکی تبدیل به هالی شده است، در زمان هجوم سلجوق‌ها (سده یازدهم میلادی) برای توصیف فرش‌های ارمنی به کار می‌رفت.

صنایع دستی ایرانی(تألیف جِی گلوک و سومی هیراموتو گلوک)، به نقل از آرتور پوپ دربارهٔ تاریخ تولید کهن‌ترین فرش‌ها آمده:

اکنون روشن شده که شهرهایی از آذربایجان در سده دهم میلادی دارای تولید گستردهٔ فرش بودند و احتمال دارد که این صنعت مرتبط با ارمنستان بوده باشد زیرا یکی از شهرهایی که در آن هم زیلو و هم فرش نماز (سجادهٔ امروزی) می‌بافتند «وارتان» نام داشت که اسمی ارمنی است. همچنین فرش‌های زیلو را به تعداد زیاد در شهرهای خوی، بِرگری، آرجیج، اخلاط، نخجوان و استان بتلیس تولید می‌کردند».

کدام کشور خریداربیشترین فرش از ایران است؟

مدیرعامل اتحادیه کشوری تعاونی‌های فرش دستباف می‌گوید: مزیتهای صنعت فرش به قدری است که می‌توانیم از آن بیشترین اشتغال و درآمدزایی را داشته باشیم و صادرات به بازارهای هدف را گسترش دهیم.

عبداله بهرامی با بیان اینکه تحریم‌ها به صنعت فرش و صنایع دستی ایران ضربه جبران ناپذیری زد، اظهار کرد: این تحریم‌ها به حدی بود که بازارهای آمریکا که ۳۵ درصد فرش ایران را در اختیار داشت و بیشتر از ایران خرید می‌کرد، ‌ از دست دادیم.

وی ۹۰ درصد صنعت فرش را صادراتی و ارز آور دانست و گفت: وقتی پتانسیل چنین صنعتی را داریم باید اهمیت ویژه‌ای برای این بخش در بودجه‌های کشور قایل شویم تا از این مزیت بیشترین اشتغال و درآمد را نصیب خود کنیم.

به گفته وی به دلیل عدم توجه به صنعت فرش دستباف هر سال درآمد این بخش با کاهش قابل توجهی روبه رو شده است به نحوی که از دو میلیون بافنده فرش در سال ۸۰ امروز تنها یک میلیون بافنده در این صنعت مشغول کارند و مابقی جذب شغل‌های کاذب شده‌اند.

Related image

رییس کمیسیون صنایع دستی و فرش اتاق تعاون ایران با اشاره به مشکلات صادرات فرش و صنایع دستی خاطرنشان کرد: بخشی از این مشکلات به ضعف‌های ساختاری و بخشی دیگر مربوط به تامین سرمایه است و تاکنون بودجه کافی به این بخش اختصاص نیافته است.

بهرامی گفت: متاسفانه صادرات فرش ما سنتی است و در زمینه بازاریابی و بازارسازی هم سنتی عمل کرده‌ایم و این امر در کاهش صادرات فرش موثر بوده است.

این مقام مسئول تعاونی با بیان اینکه در قیمت تمام شده تولیدات دارای تنوع بالایی هستیم، افزود: فرش ایرانی به لحاظ کمی و کیفی و تنوع در تمام دنیا سرآمداست و به دلیل همین ویژگی باید توان رقابت پذیری خود را در بازارهای هدف افزایش دهیم.