بلوکه شدن فرش‌های ایرانی در آمریکا

عضو هیات مدیره صادرکنندگان فرش دستباف با اشاره به اینکه آمریکا هم واردات و هم صادرات فرش دستباف در این کشور را ممنوع کرده است، گفت: حجم قابل توجهی از فرش دستباف تجار ایرانی در آمریکا باقی مانده است.
رضی میری، با اشاره به اموال تجار فرش ایرانی که بیش از ۱۰ سال است در خاک آمریکا باقی مانده است، گفت: آمریکا بر اساس قانون اوپک نه تنها اجازه واردات بلکه اجازه صادرات فرش ایرانی از خاک آن کشور را نمی دهد و عملا هر تاجری که فرش های خود را برای نمایشگاه به آنجا برده یا فرش هایی را در بازار آن کشور داشته است، نه تنها نمی تواند آن را به دیگر کشورها بفروشد، بلکه توان برگرداندن آن به ایران را نیز ندارد و این موضوع مهمی بود که در جلسه روز گذشته اتاق بازرگانی با وزیر امور خارجه ایران در میان گذاشته شد.

وی با اشاره به تاثیر برجام بر صادرات فرش دستباف ایرانی گفت: در خصوص تحریم هایی که بر فضای اقتصادی ایران حاکم بود، تا پیش از این هیچ کشوری به جز آمریکا ممانعتی برای واردات فرش دستباف ایرانی نداشت اما عمده مشکلی که در خصوص تجارت فرش وجود داشت، بسته بودن مبادی بانکی بود که البته نقش عمده ای از آن هنوز هم وجود دارد.

عضو هیات مدیره اتحادیه صادرکنندگان فرش دستباف در ادامه با بیان اینکه بسته بودن کانال های بانکی بر روی تجار ایرانی، موضوع صادرات را دشوار کرده است، عنوان کرد: نه تنها فرش بلکه اکثر محصولات صادراتی ایران هنوز هم با مشکل بسته بودن کانال های بانکی رنج می برد اما می توان گفت که در حال حاضر تا حدودی کشورهای اروپایی گشایش هایی را در حوزه بانکی خود به وجود آورده اند اما آمریکا همچنان تمام راه های مالی خود را به روی ایران بسته است و این امر باعث شده تا بخشی حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد بازار فرش دستی ایران که مستقیم به آمریکا می رفت، از دست برود.

وی با بیان اینکه افت صادرات فرش دستباف مربوط به پنج – شش سال اخیر نیست، گفت: افتی که ما در حوزه صادرات فرش دستباف ایرانی تجربه می کنیم به بیش از سه دهه گذشته بر می گردد که از آن زمان به شکل مستمر شاهد کاهش ارقام صادراتی بودیم.

میری افزود: زمانی بین سال های ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۷ رقمی معادل یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان صادرات فرش دستباف را تجربه کردیم در حالی که بر اساس آخرین آمار در ۱۰ ماهه امسال رقم صادرات فرش دستباف ایرانی به زیر ۳۰۰ میلیون تومان رسیده است که به نظر نمی رسد تا پایان سال از مرز ۳۰۰ میلیون تومان عبور کند.
وی در تشریح دلایل این افت شدید صادرات فرش دستباف تصریح کرد: بخشی از مشکلاتی که برای صادرات فرش دستباف وجود دارد به مشکلات داخلی و بحران های سیاسی پس از انقلاب و البته بی توجهی سیاستگذاران اقتصادی و مسئولین کشوری به موضوع فرش دستباف به عنوان یک صنعت سنتی ارزآور بر می گردد که باعث شده با یک افت دنباله دار مواجه باشیم و بخشی دیگر نیز مولود تنش های سیاسی خارجی و مسائلی همچون تحریم های اقتصادی بود که حدود هشت سال به طول انجامید.

در حالی که انتظار می رفت بعد از حصول برجام صادرات فرش دستی ایرانی رونق بگیرد، این کارشناس فرش دستباف گفت: نه تنها دسترسی به بازاری مانند آمریکا که بین ۲۵ تا ۳۰ درصد بازار ایران را تشکیل می داد، وجود ندارد بلکه در مجموع صادرات فرش دستباف حال و روز خوشی را تجربه نمی کند.
میری در ادامه کشور چین را چندان رقیب جدی برای فرش دست باف ایرانی ندانست و در مقابل کشورهایی چون پاکستان، هند، ترکیه و نپال رقبای جدی در بازار هستند که آنها هم عملا درست از زمانی که ایران در بازار جهان افول کرد توانستند جای پای خود را باز کنند.

معرفی قالی ارمنی

ابن خلدون (پیش از ۴۱۲ قمری) از «ارمنی محفوری» و «بوسوط محفوری» نام برده و «طبری» (۱۵۱ قمری) به ارمینیا و فرش ارمنی اشاره کرده.

ثعالبی، محمد بریشیری، بیهقی، مقدس اردبیلی، ابن حوقل، ابن بطوطه و ابوالفدا نیز در نوشته‌های خود بارها از فرش‌های ارمنی نام برده‌اند که بایستی به منزلهٔ غرامت همراه با مبلغ تعیین شده به حاکم داده می‌شد یا پیشکش بود و محل تولید خاصی داشت.

«ایتن مارتیز» در نقل از غنایم جنگی کروم، پادشاه بلغاری، در آسیا به فرش‌های پرزدار ارمنی با نام لاتین «آرمنیتیکا سترونگلومالتِریا»اشاره می‌کند. ابن حوقل محدودهٔ دقیق تولید محفور ارمنی را از مرند، تبریز، دوین تا دیگر نواحی ارمنستان بسط می‌دهد.

بنابر این منابع عرب‌زبان بیشتر مراکز قالیبافی ارمنستان در اثر هجوم سلجوقیان، در ۱۰۷۱ (میلادی)، از بین رفت. در بخش غربی ارمنستان ارزروم، که تنها مرکز بافت باقی ماندهٔ ارمنی در ناحیهٔ سلطان‌نشین «ایکونیوم» بود، اشاره شده است.
دخترهای ارمنی در حال بافتن فرش در شهر وان، ارمنستان غربی سال ۱۹۰۷ میلادی

در گسترهٔ نفوذ فرهنگی ارمنستان شرقی، از مراکزی که به حیات خود ادامه دادند می‌توان به شهرهای دوین، که فرش‌های آن به فرش‌های ارغوانی معروف بود، تبریز و شروان اشاره کرد. واژهٔ عربی قالی، که در زبان ترکی تبدیل به هالی شده است، در زمان هجوم سلجوق‌ها (سده یازدهم میلادی) برای توصیف فرش‌های ارمنی به کار می‌رفت.

صنایع دستی ایرانی(تألیف جِی گلوک و سومی هیراموتو گلوک)، به نقل از آرتور پوپ دربارهٔ تاریخ تولید کهن‌ترین فرش‌ها آمده:

اکنون روشن شده که شهرهایی از آذربایجان در سده دهم میلادی دارای تولید گستردهٔ فرش بودند و احتمال دارد که این صنعت مرتبط با ارمنستان بوده باشد زیرا یکی از شهرهایی که در آن هم زیلو و هم فرش نماز (سجادهٔ امروزی) می‌بافتند «وارتان» نام داشت که اسمی ارمنی است. همچنین فرش‌های زیلو را به تعداد زیاد در شهرهای خوی، بِرگری، آرجیج، اخلاط، نخجوان و استان بتلیس تولید می‌کردند».

کدام کشور خریداربیشترین فرش از ایران است؟

مدیرعامل اتحادیه کشوری تعاونی‌های فرش دستباف می‌گوید: مزیتهای صنعت فرش به قدری است که می‌توانیم از آن بیشترین اشتغال و درآمدزایی را داشته باشیم و صادرات به بازارهای هدف را گسترش دهیم.

عبداله بهرامی با بیان اینکه تحریم‌ها به صنعت فرش و صنایع دستی ایران ضربه جبران ناپذیری زد، اظهار کرد: این تحریم‌ها به حدی بود که بازارهای آمریکا که ۳۵ درصد فرش ایران را در اختیار داشت و بیشتر از ایران خرید می‌کرد، ‌ از دست دادیم.

وی ۹۰ درصد صنعت فرش را صادراتی و ارز آور دانست و گفت: وقتی پتانسیل چنین صنعتی را داریم باید اهمیت ویژه‌ای برای این بخش در بودجه‌های کشور قایل شویم تا از این مزیت بیشترین اشتغال و درآمد را نصیب خود کنیم.

به گفته وی به دلیل عدم توجه به صنعت فرش دستباف هر سال درآمد این بخش با کاهش قابل توجهی روبه رو شده است به نحوی که از دو میلیون بافنده فرش در سال ۸۰ امروز تنها یک میلیون بافنده در این صنعت مشغول کارند و مابقی جذب شغل‌های کاذب شده‌اند.

Related image

رییس کمیسیون صنایع دستی و فرش اتاق تعاون ایران با اشاره به مشکلات صادرات فرش و صنایع دستی خاطرنشان کرد: بخشی از این مشکلات به ضعف‌های ساختاری و بخشی دیگر مربوط به تامین سرمایه است و تاکنون بودجه کافی به این بخش اختصاص نیافته است.

بهرامی گفت: متاسفانه صادرات فرش ما سنتی است و در زمینه بازاریابی و بازارسازی هم سنتی عمل کرده‌ایم و این امر در کاهش صادرات فرش موثر بوده است.

این مقام مسئول تعاونی با بیان اینکه در قیمت تمام شده تولیدات دارای تنوع بالایی هستیم، افزود: فرش ایرانی به لحاظ کمی و کیفی و تنوع در تمام دنیا سرآمداست و به دلیل همین ویژگی باید توان رقابت پذیری خود را در بازارهای هدف افزایش دهیم.